เบาหวานขึ้นจอตา อาการ การตรวจและวิธีรักษา

โรคเบาหวานขึ้นจอตา (Diabetic Retinopathy) เป็นภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานที่ทำให้หลอดเลือดบริเวณจอประสาทตาเสียหาย ระยะแรกอาจไม่แสดงอาการ แต่เมื่อโรคลุกลามอาจทำให้จอประสาทตาบวม เลือดออกในวุ้นตา และการมองเห็นลดลง ผู้ป่วยเบาหวานจึงควรตรวจจอประสาทตาเป็นประจำ เพื่อค้นหาความผิดปกติและรับการรักษาอย่างเหมาะสม

การฉีดยาเข้าวุ้นตา (Intravitreal Injection) เป็นแนวทางรักษาโรคเบาหวานขึ้นจอตา โดยเฉพาะภาวะจุดรับภาพชัดบวมจากเบาหวาน ยากลุ่ม Anti-VEGF ช่วยลดการรั่วซึมและการบวมของจอประสาทตา รวมถึงยับยั้งการเกิดหลอดเลือดผิดปกติ

จักษุแพทย์เฉพาะทางด้านจอประสาทตาและวุ้นตาจะตรวจประเมินความรุนแรงของโรค และวางแผนการฉีดยาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย หัตถการดำเนินการภายใต้การฆ่าเชื้อและยาชาเฉพาะที่ โดยผู้ป่วยควรมาตรวจติดตามตามนัดเพื่อประเมินผลการรักษาอย่างต่อเนื่อง

การรักษาเบาหวานขึ้นจอตาด้วยเลเซอร์ เป็นการใช้แสงเลเซอร์รักษาความผิดปกติของหลอดเลือดในจอประสาทตา ช่วยลดการรั่วของสารน้ำ ยับยั้งการเกิดหลอดเลือดใหม่ และลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็น โดยจักษุแพทย์จะเลือกวิธีรักษาตามระยะและความรุนแรงของโรค

เลเซอร์รักษาเบาหวานขึ้นจอตามีกี่แบบ?

1. เลเซอร์เฉพาะจุด (Focal/Grid Laser)
ยิงเลเซอร์บริเวณหลอดเลือดที่รั่ว เพื่อลดการรั่วซึมและอาการบวมของจอประสาทตา เหมาะสำหรับผู้ป่วยบางรายที่มีภาวะจุดภาพชัดบวมจากเบาหวาน

2. เลเซอร์ทั่วจอประสาทตา (Panretinal Photocoagulation: PRP)
ยิงเลเซอร์บริเวณจอประสาทตาส่วนรอบนอก เพื่อยับยั้งหลอดเลือดใหม่ที่ผิดปกติในผู้ป่วยระยะรุนแรง และลดความเสี่ยงต่อเลือดออกในวุ้นตาหรือจอประสาทตาหลุดลอกจากพังผืดดึงรั้ง

การเตรียมตัวและการดูแลหลังทำเลเซอร์

• ก่อนรักษาจะได้รับการหยอดยาขยายม่านตาและยาชาเฉพาะที่
• หลังทำอาจมีอาการตาพร่ามัวหรือไวต่อแสงชั่วคราว ควรงดขับรถจนกว่าการมองเห็นจะชัดเจน
• ไม่ควรขยี้ตา ใช้ยาตามคำแนะนำ และมาตรวจติดตามตามนัด
• หากปวดตามาก ตาแดง หรือการมองเห็นลดลงอย่างรวดเร็ว ควรรีบพบจักษุแพทย์

สิ่งสำคัญ: การทำเลเซอร์มีเป้าหมายเพื่อควบคุมโรคและป้องกันการมองเห็นแย่ลง ผู้ป่วยยังต้องควบคุมระดับน้ำตาล ความดันโลหิต และไขมันในเลือดอย่างต่อเนื่อง การรักษาอาจใช้ร่วมกับการฉีดยาเข้าวุ้นตาหรือการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของจักษุแพทย์

การผ่าตัดวุ้นตา (Vitrectomy) เป็นวิธีรักษาโรคเบาหวานขึ้นจอตาระยะรุนแรง โดยมุ่งนำเลือดหรือวุ้นตาที่ขุ่นออก ลดแรงดึงรั้งจากพังผืด และซ่อมแซมจอประสาทตา เพื่อควบคุมโรคและลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็น

ผู้ป่วยแบบใดอาจต้องผ่าตัดวุ้นตา?

• มีเลือดออกในวุ้นตาปริมาณมากหรือเลือดไม่จางลง
• มีพังผืดดึงรั้งจอประสาทตา
• เกิดจอประสาทตาหลุดลอกจากพังผืดดึงรั้ง
• มีภาวะแทรกซ้อนที่เสี่ยงต่อการสูญเสียการมองเห็น

ขั้นตอนการผ่าตัดวุ้นตา

จักษุแพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็กบริเวณตาขาว เพื่อนำวุ้นตาที่ขุ่นหรือเลือดออกภายในดวงตาออก พร้อมตัดหรือลอกพังผืดที่ดึงรั้งจอประสาทตา ในบางรายอาจทำเลเซอร์ร่วมด้วย และใช้ก๊าซหรือน้ำมันซิลิโคนช่วยพยุงจอประสาทตา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค

การดูแลหลังผ่าตัด

• ใช้ยาหยอดตาและมาตรวจติดตามตามแพทย์นัด
• หลีกเลี่ยงการขยี้ตา ยกของหนัก หรือกิจกรรมที่กระทบกระเทือนดวงตา
• หากใช้ก๊าซพยุงจอประสาทตา ต้องจัดท่าตามคำแนะนำและงดเดินทางโดยเครื่องบินจนกว่าแพทย์จะอนุญาต
• ควบคุมระดับน้ำตาล ความดันโลหิต และไขมันในเลือดอย่างต่อเนื่อง

สิ่งสำคัญ: การผ่าตัดช่วยควบคุมภาวะแทรกซ้อนและป้องกันโรคลุกลาม แต่การมองเห็นหลังผ่าตัดขึ้นอยู่กับความเสียหายของจอประสาทตาก่อนรักษา ผู้ป่วยควรปรึกษาจักษุแพทย์เฉพาะทางด้านจอประสาทตาและวุ้นตาเพื่อประเมินแนวทางรักษาที่เหมาะสม

ควรรีบพบแพทย์ หากมีอาการปวดตามาก ตาแดงมาก มีน้ำตาไหลผิดปกติ เห็นแสงวาบ เงาดำ หรือการมองเห็นลดลงอย่างรวดเร็วหลังผ่าตัด